Subota 16.11.2019.

Okončana karlovačka operacija, oslobođen Karlovac

6. maja 1945. godine, Karlovačka udarna brigada, nastala iz Karlovačkog partizanskog odreda koji je djelovao na širem karlovačkom području, svoj ratni put okončala je ulaskom u Karlovac pod vodstvom komandanta Borisa Boce Balaša uz pjesmu ‘Padaj silo i nepravdo’. Karlovac je oslobođen u sklopu završne operacije oslobođenja Jugoslavije od fašističkih i nacističkih okupatora te domaćih izdajnika.

"Obranom Karlovca rukovodio je Štab 91. armijskog korpusa, pod čijom su se komandom nalazili 104. lovačka divizija, 2. i 4. policijski puk, 20. lovački puk, Štab za obuku 392. legionarske divizije, 96. pionirski bataljun i djelovi 13. ustaško-domobranske divizije. Vanjsku obranu neprijatelj je obrazovao na liniji željeznička stanica Skakavac (istočno od Karlovca) — Vukmanić — Barilović — Generalski Stol — Bosiljevo — Kupa (rajon Vinice, zapadno od Karlovca). Ove snage u rajonu Karlovca predstavljale su ozbiljnu opasnost za bok i pozadinu 4. armije, koja je u to vrijeme napredovala prema Trstu. Zbog toga je Generalštab JA 28. aprila naredio Štabu 2. armije da se što pre prebaci u rajon Ogulina i odmah poduzme operaciju za oslobođenje Karlovca, a da Unska operativna grupa divizija što pre izbije južno od Zagreba i bez zadržavanja produži nastupanje prema Samoboru. Prilikom podilaženja Karlovcu utvrđeno je da se težište neprijateljske obrane nalazi u rajonu Generalskog Stola, pa je Štab 2. armije odlučio da glavni udar nanese na odsjeku fronta između rijeka Korane i Mrežnice i tu uništi neprijatelja, a zatim, bočnim manevrom, izbije u pozadinu neprijateljskih snaga u širem rajonu Generalskog Stola i tu ih razbije. Za proboj fronta određena je 4. divizija, koja je za ta j zadatak ojačana sa dvije artiljerijske baterije iz sastava 3. divizije. Karlovačka operativna grupa divizija prešla je u napad 1. maja. Poslje oštrih borbi, 3. divizija prinudila je neprijatelja da se noću 1/2. maja povuče iz Generalskog Stola u pravcu Karlovca; 4. divizija izvršila je proboj na svom pravcu nastupanja i ispresijecala neprijateljsku obranu između rijeka Korane i Mrežnice; na desnom krilu 10. divizija je protjerala neprijateljske djelove i zauzela željezničku stanicu Skakavac i sela Tušilović i Vukmanić, a na levom krilu je 34. divizija protjerala slabije neprijateljske snage s više uzastopnih linija između Dobre i Kupe i izbila u rajon Netretića. Nastavljajući koncentrično nastupanje, Karlovačka operativna grupa je 2. maja po podne izbila pred položaje za neposrednu obranu Karlovca. Noću 2/3. maja nastavljen je pritisak na cijelom frontu. Sutradan su zauzeti Brođane, Cerovac, Duga Resa, Novi Grad, Netretić i Donje Stative. Desnokrilna 10. divizija forsirala je Kupu kod Brođana i uspostavila mostobran, a ljevokrilna 34. divizija zauzela je Pišćetke i Svetice, izbila sjeverno od Karlovca, napala na Ozalj (zauzela ga 4. maja), prešla Kupu i prednjim djelovima izbili na komunikaciju Karlovac — Samobor. Istog dana su 3. i 4. divizija prodrle pred posljednju liniju s koje je neprijatelj branio Karlovac. U toku 5. maja borbe su nastavljene s nesmanjenom žestinom, naročito na liniji Turanj — Vinica — Mrežnica. Poslje nekoliko uzastopnih juriša neprijatelj je potisnut i s ove linije, te su u toku noći 5/6. maja 3. i 4. divizija poduzele napad na sam grad. U oštrim uličnim borbama 6. maja zauzet je veći deo grada, a do idućeg dana Karlovac je bio potpuno očišćen od neprijatelja, koji se povukao prema Samoboru, pošto je odbacio 10. i 34. diviziju s komunikacije Karlovac — Samobor. Toga dana vođene su žestoke borbe na prostoriji između Kupe i Klinča Sela. Za to vrijeme je Unska operativna grupa divizija, pošto je očistila donji tok Une, brzo prodirala uz desnu obalu Save ka Zagrebu. Ona je 5. i 6. maja oslobodila Sunju, Petrinju, Sisak i niz mjesta u gornjem toku Kupe i izbila na komunikaciju Karlovac — Zagreb, spriječivši time neprijatelja da se iz Karlovca povuče prema Zagrebu."

Značajnu ulogu Karlovačka udarna brigada je imala u borbama za oslobođenje šireg karlovačkog područja, Duge Rese, Ozlja i Karlovca, kada su Druga i Treća Armija NOV i PO Jugoslavije u silovitom naletu oslobodile ovaj dio Hrvatske, te dva dana nakon Karlovca, sudjelovale u oslobođenju Zagreba 8. maja 1945. godine.

Autorica: S.K.

Izvori:
Oslobodioci Karlovca i okolice

Oslobodilački rat naroda Jugoslavije, 2, prepravljeno i dopunjeno izdanje, knjiga 2 - Vojnoistorijski institut, Beograd 1963. h

Izvor: Vojni istorijski institut: ZAVRŠNE OPERACIJE ZA OSLOBOĐENjE JUGOSLAVIJE 1944-45, Beograd 1957., http://www.znaci.net/00001/228_5.pdf, str. 705.